Често за некој човек знаеме да кажеме колку е харизматичен, има нешто во него што зрачи, а постарите љубат да кажат, за таквиот човек “има ѕвезда”. И најкарактеристично е што овие луѓе се ретки, не секој има харизма, поради тоа се често предмет на мистика, вчудоневидување, восхит, но и љубомора.
Што е харизмата?
Харизма (од грчки: χάρισμα – дарба, божествен подарок, божествена омиленост) е збор со кој истовремено се опишуваат повеќе особини на една личност: омиленост кај мноштво луѓе, привлечност на поголема група луѓе кон една личност, способност едно лице да привлече голем број луѓе, да има малку или воопшто противници, и сето ова со доза на мистичност. Обично поимот се користи за предводници, лица кои се пример на мноштво луѓе кои се спремни да ги следат и имитираат во секојдневието. Оваа особина подразбира необична, магнетска моќ на привлекување на мноштво следбеници и необичен, чудесен шарм, но не во смисла на т.н. полова привлечност, туку во општествена смисла.098
Харизмата е спој на физичка убавина , интелегенција и смисла за хумор. Едноставно секоја од овие компоненти придонесува да едно лице биде харизматично. Колку да звучи сурово, неминовно е лицето кое е харизматично да ни е пријатно за очи, иако често се случува ако некоја личност ни е пријатна , да ни стане и убава со тек на време. Интелегенцијата , добриот речник, интонација на гласот, интензитетот во зборувањето, бојата на гласот, овие елементи и тоа како зборуваат за личноста. Укажуваат на тоа дали е личноста смирена или брзоплета, дали е љубопитна или не, дали ги почитува другите или не и сл. А сето тоа влијае врз тоа една личност да стане омилена меѓу луѓето. Смислата за хумор пак го прави секој човек посимпатичен. Ретки се оние харизматични луѓе, кои само со својата строгост, официјалност и став привлекле луѓе, а притоа не имале смисла за хумор. Дури и за светските водачи е карактеристично да имаат смисла за хумор, со – што собираат повеќе поени меѓу народот.

Терминот харизма (/ kərɪzmə /; pl. Charismata, adj. Харизматичен) има две значења:

  • привлечна привлечност или шарм што може да инспирира посветеност на другите
  • божествено доделена моќ или талент

Во дискусијата за смислата, научниците од социологијата, политичката наука, психологијата и менаџментот го задржуваат терминот за еден вид раководство што се смета за некој извонреден; терминот “харизма” се користи за да опише одреден тип лидер кој користи “вредности базирани, симболични и емоции- натоварени со лидерска сигнализација “.

Во некои теолошки примени, терминот се појавува како харизма, со значење исто како и смислата.

Англискиот термин харизма е од грчкиот χάρισμα (khárisma), што значи “корисен и слободно даден” или “дар на благодатта”. Терминот и множина χαρίσματα (харизмати) произлегуваат од χάρις (харис), што значи “благодат”. Некои деривати од тој корен (вклучувајќи ја и “благодатта”) имаат слично значење за модерната смисла на личноста со харизма, како што е “полна со атрактивност или шарм”, “добрина”, “давање на услуга”, или “да се фаворизира или благословува “.  Покрај тоа, древниот грчки дијалект широко користен во римско време ги употребил овие термини без конотации што се наоѓаат во современата верска примена.  Античките Грци ја примениле харизмата на личноста на своите богови; на пример, припишувајќи им шарм, убавина, природа, човечка креативност или плодноста на божици кои ги нарекуваа Charites (Херрити).

Теолозите и општествените научници го прошириле и го модифицирале оригиналното грчко значење во двете посебни сетила погоре. За олеснување на референцата, ќе ја наречеме првата смисла на личноста харизма, а втората божествено дадена харизма.

Значењето на харизма во голема мера се расфрла од своето оригинално божествено пренесено значење, па дури и од личноста харизма што значи во современите англиски речници, што се сведува на мешавина на шарм и статус. Џон Потс, кој детално ја анализираше историјата на терминот, ги сумира значењата под оваа дифузна заедничка употреба:

Современата харизма го одржува, сепак, непридржливиот карактер што го припишува Вебер: тој го задржува мистериозниот, неостварлив квалитет. Медиумските коментатори редовно ја опишуваат харизмата како “X-фактор”. … Енигматичниот карактер на харизма, исто така, сугерира врска – барем до одреден степен – до најраните манифестации на харизма како духовен дар.

Стариот Завет ( Еврејска Библија ) и Новиот Завет ( Христијанска Библија ) го запишуваат развојот на божествено дадената харизма. Во хебрејскиот текст, идејата за харизматично раководство е генерално сигнализирана со употребата на именката корист или глаголот ханан (за да покаже корист). Грчкиот термин за харизма (благодат или корист) и нејзината коренска харизма (благодат) ги замениле хебрејските термини во грчкиот превод на хебрејската Библија (септуагинта од 3 век п.н.е.). Во текот на целата “парадигматична слика на харизматичниот херој кој е личност кој ја добил Божјата милост”. Со други зборови, божествено доделената харизма се примени на високо почитуваните фигури.

Така, Евреите од Источна Медитера во 1 век од н.е. имаа идеи за хариз и харизма кои ги опфаќаа опсегот на значења што се наоѓаат во грчката култура и духовните значења од хебрејската Библија.  Од ова лингвистичко наследство на споените култури, во 1 Коринтјаните, Светиот Павле Апостол го претставил значењето дека Светиот Дух ја доделувал харизмата и харизматите, “дар на Божјата благодат”, врз поединци или групи. За Павле, “тука е јасна разликата помеѓу харизмата и хариз, а всушност харизмата е директен резултат на божествениот хариз или благодат”. 

Во посланијата од Новиот Завет, Павле се повикува на харизмата или на неговата плурална харизматизација седум пати во 1 Коринтјаните, напишани на грчки јазик во Кјејн околу 54 н.е. Тој ги елаборира своите концепти со шест референци во Римјаните (56.). Тој прави 3 поединечни референци во 2 Коринтјаните (56), 1 Тимотеј и 2 Тимотеј (62. век). Седумнаесетиот пат е другото спомнување на харизма е во 1 Петар.

Евангелијата, напишани кон крајот на првиот век, применуваат божествено предадена харизма на почитуваните личности. Примери се извештаи за Исусовото крштевање и за неговото преобразување, во кои учениците Го гледаат како светло со светлина, каде се појавува заедно со Мојсеј и Илија. Друг пример е поздравот, Прогласувањето на Гаврил врз Марија како “полн со благодат”.  Во овие и други случаи, раните христијани определувале одредени поединци да поседуваат “духовни дарови”, а овие дарови ја вклучиле “способноста да продираат во ближниот на дното на нивното срце и дух и да препознаат дали доминира добар или зол дух и дар за да му се помогне да се ослободи од своите демони “.

Верниците ги карактеризираа своите почитувани верски личности како да имаат “повисоко совршенство … посебна харизма”.  Потоа, со основањето на христијанската црква, “старите харизматични подароци и бесплатни придонеси биле претворени во хиерархиски свештенички систем”.  Фокусот на институцијата, а не на божествено инспирираните поединци, сè повеќе доминираше во верската мисла и животот, и тој фокус беше непроменет со векови.

Харизматичната личност е автентична. Роналд Риг учествувал во едно истражување веќе 30 години за тоа што ја прави личноста харизматична . И се дошло до сознание дека харизмата е воглавно поврзана со сликата за себе што ја ствара поединецот, а не со нејзините знаења и образование. Харизмата е составена од комлексни, софистицирани социјални и емоционални вештини. Овие вештини овозможуваат харизматичната личност да со своето однесување влијае врз другите на длабоко емоционално ниво, ефикасно да комуницира со нив и да гради јаки меѓучовечки односи.
Се смета дека личната харизма е составена од 6 вештини кои се помалку или повеќе присутни кај харизматилната личност. Тоа се: емоционална експресивност, емоционален осет, емоционална контрола, социјална експресивност, социјален осет и социјална контрола. Исто така е важно личноста да се наоѓа во баланс на овие вештини. На пример преголемата емоционална експресивност без контрола може негативно да влијае врз харизмата.images

Емоционална експресивност-Харизматичната личност ги изразува своите чувства спонтано и искрено. Тоа и овозможува да влијае на расположението и емоциите на другите. Харизматичните луѓе како да ја “осветлуваат” просторијата каде одат. Тие најчесто предизвикуваат позитивни ефекти.
Емоционален осет-Тоа е способност за читање на туѓите емоции, која му овозможува на харизматичните луѓе да направат емоционален контакт кој одговара на чувствата. Поврзувајќи се со луѓето тие имаат способност да направат другите да се чувствуваат уважени.
Емоциоанлна контрола- Харизматичните луѓе имаат способност да ги контролираат и регулираат емоциите. Нив ретко им се случува да им излета одредена реченица. Тие се добри емотивни актери кои можат да го вклучат шармот кога им е потребен.
Социјална вештина- Тоа е вербална , комуникациска вештина и способност да се ангажираат со другите во социјалната интеракција. Харизматичните луѓе се вешти и забавни соговорници. Тие знаат да влијаат на емотивната ексресија, и постои сила во нивните реченици. Речиси сите харизматични лидери се и ефикасни говорници.
Социјален осет- Тоа е вештина на читање и интерпретирање на социјалната ситуација, способност да се сослушаат другите и да се биде во склад со нив. Тоа му помага на харизматичната личност да биде тактична и чувствителна за своето опкружување.
Социјална контрола- Софистицирано играње на друштвени улоги е вештина која е посебно важна за харизматичниот лидер. Тоа може да се види во начинот на кој харизматичниот лидер се носи со смиреност и елеганција. Тоа им овозможува да се вклучат со различни луѓе што го одделува харизматичниот од другите.
Пред неколку години е развиен и систем на мерење на овие основни вештини кои заедно ја сочинуваат личната харизма. Тоа може да обезбеди препознавање и разбирање на овие вештини кај секој поединец (слично како кај појавата на емоционалната и социјалната интелегенција). Исто така е утврдено дека луѓето можат да развијат или да ги усовршат некои основни социјални вештини и на тој начин да ја зголемат својата харизма.

Извор – Составено од општите информации на Википедија и од текст превземен од zenica.mk

636 Прегледи